Scènes uit Gent

Terug in Gent neergestreken. Weldra meer nieuws…

Het was een geslaagde Werelddovendag in Hasselt, website afgelopen zaterdag. Ondanks het feit dat de Dove senioren in veel minder grote aantallen aanwezig waren dan verwacht, remedy toch veel volk. Jong en oud, Doof en horend. Mooi om te zien.

Ikzelf was in de namiddag (samen met Filip Verhelst, Danny De Weerdt en Goedele De Clerck) één van de panelleden voor het panel “Studeren in het buitenland”. Ik vertelde er kort over het Centre for Deaf Studies, en probeerde er uit te leggen hoe een jaar buitenland me veranderd heeft (met de nadruk op “probeerde”, want het is voor mezelf nog niet duidelijk).

Het publiek bestond voor een groot deel uit jonge Doven, en die hebben ons achteraf fameus doen zweten met moeilijke maar eerlijke, goede en relevante vragen. Gelukkig maar, want daar dient zo’n panel en discussie tenslotte voor. Steeds weerkerende thema’s: “wij willen ook wat jullie doen, maar hebben enkel een diploma van de dovenschool”, “ons Engels is niet goed genoeg”, “kan je zo’n opleiding ook doen met een diploma van de dovenschool?” en ook: “komen jullie terug?” Juiste en realistische vragen, maar met complexe antwoorden. Je moet dan als panellid in een paar seconden tijd een tegelijk eerlijk maar ook realistisch antwoord opbouwen. Niet altijd even makkelijk.

Soms dacht ik vanbinnen enkel “verdorie”. Dan vond ik geen antwoord, maar ik voelde de emotie in de zaal. De onvrede over wat het dovenonderwijs zoveel Dove jongeren niet heeft kunnen bieden, en nog steeds niet kan bieden. Meestal wordt zoiets gauw een zwart-wit debat over dovenonderwijs versus geïntegreerd onderwijs, en de “academische” voordelen van dat laatste. Maar daar schieten we volgens mij ook niet veel mee op.

Je kan ook niet antwoorden: “als je het echt wil, dan kan je het”, want dat is hetzelfde als de verantwoordelijkheid afschuiven en zeggen als “trek je plan, ik kan je niet helpen”. Natuurlijk is de “wil”-factor belangrijk, net zoals veel doorzettingsvermogen. Maar het is een harde waarheid dat je om bijvoorbeeld aan een Master in Deaf Studies in Bristol te beginnen, de nodige kwalificaties moet hebben, en een voldoende kennis van het Engels. En dan is er natuurlijk ook nog altijd het financiële kostenplaatje van een jaar buitenland. Ook niet bepaald een verwaarloosbaar detail. En veel Dove jongeren raken (net zoals veel horende jongeren trouwens, maar die misschien in iets mindere mate) verward in het kluwen van informatie over beursaanvragen en studietoelagen.

Een vriend uit Canada vertelde me onlangs dat er ginder een class action is geweest, waarbij de Dovengemeenschap de overheid heeft aangeklaagd en een schadevergoeding heeft gevraagd voor het gebrekkige onderwijs in de dovenscholen. Ze hebben die rechtszaak gewonnen. Ik herinner me niet meer juist om hoeveel geld het ging, maar ik weet nog wel dat het gigantisch veel was. Mijn vriend was oprecht verbaasd dat zoiets hier nog niet gebeurd is. Ik vertelde hem dat de mentaliteit hier ook wel anders is. In Canada en de Verenigde Staten worden er veel sneller rechtszaken aangespannen, voor soms heel triviale dingen. Daar lachen wij dan mee, in Europa. Zoals met de vrouw die MacDonalds aanklaagde omdat ze tijdens het rijden (!) haar koffiebeker over zich heen had gekregen en zich had verbrand. Ze kreeg een gigantische schadevergoeding. Of de rokers die tabaksfabrikanten aanklagen. Ik vertelde m’n vriend ook dat je met zo’n rechtszaak niets verbetert aan de kwaliteit van het dovenonderwijs. Dat is waar, zei hij, maar je kan er wel dingen mee aan de kaak stellen en aandacht vragen voor een probleem. Misschien kan de International Convention on the Rights of Persons with Disabilities van de Verenigde Naties hier uitweg bieden, maar natuurlijk ook het de Unversele Verklaring over de Rechten van de Mens. Beiden hebben belangrijke artikels met betrekking tot onderwijs.

In ieder geval, het was een panelgesprek dat me is bijgebleven, en het is een heel actueel onderwerp waar het laatste woord nog niet over gezegd is en dat sterk leeft binnen de Dovengemeenschap, vooral het jongere deel ervan.

In de namiddag werd, voor een volle aula, de reportage van Sven Noben over 26 april 2006 vertoond. Kippenvel. Enorm veel positieve reacties. Ook de erkenning van VGT is een verhaal dat nog lang niet is afgelopen.

Scène 1

Ik stap een telefoonwinkel binnen om een nieuwe gsm te kopen. Mijn (horende) vriend tolkt wat de man achter de toonbank me uitlegt over tarieven en dergelijke. Eerst vraagt de man of ik ook kan liplezen, myocarditis en wanneer hij me een foldertje met informatie overhandigt, symptoms vraagt hij aan m’n vriend: “Kan ze Nederlands lezen?”

Scène 2

Ik zit op een terrasje een koffie te drinken. Drie kleine jongetjes komen het terras opgelopen en slurpen limonade. Mijn vriend en ik communiceren in Vlaamse Gebarentaal, en dat trekt natuurlijk direct hun aandacht. Ze komen af en toe naar ons en trekken gekke bekken of brabbelen mij iets toe en lachen dan omdat ik het niet versta. Daarna lopen ze terug naar binnen, om tien minuten later weer terug te komen. Mijn (horende) vriend vangt het volgende op:
Zegt één jongetje tegen het andere: “Ik heb het verteld aan de papa over die mevrouw!”
Zegt de ander: “Ja, maar de papa heeft gezegd dat ge daar niet mee moogt lachen!”

Scène 3

Woensdag was ik aanwezig op een politiek debat georganiseerd door de stad Gent naar aanleiding van de verkiezingen volgende week. Er was een panel met afgevaardigden van alle politieke partijen, ook Helga Stevens nam deel. Telkens nadat Helga iets gezegd had, zei de moderator van het panelgesprek tegen één van de tolken die vertaald had: “Dankuwel mevrouw, voor de ondersteuning”. Totdat Helga verontwaardigd tussenkwam. “Die tolk moet gewoon haar werk doen, niets meer en niets minder.”

Scènes zoals ik ze bijna elke dag meemaak, maar ik blijf me erover verbazen.

5 thoughts on “Scènes uit Gent

  1. Zijn inderdaad niet meer woorden bij nodig. Ik vroeg me af of je hier in Bristol in dezelfde mate dezelfde scenes meemaakte. Op het eerste gezicht lijkt hier wel meer algemene kennis en aanvaarding van dove personen en BSL, maar ik ben hier nog maar pas. Vertel eens 🙂

  2. Uhm…
    Scenes zoals scene 1 en 2 heb ik nog nooit meegemaakt.
    Erg raar, vooral dat van dat bekkentrekken, dat is toch ver uit de tijd!?

    Ik merk wel dat als ik terug in Belgie ben ik er steeds aan moet wennen dat men maar moeilijk schriftelijke communicatie aanvaardt, en dat men hier echt niet bekend is met dovencultuur. In Finland stelt jan-op-straat zelf voor om te schrijven met gsm of pen en papier. Het lijkt er soms zelfs zo dat doof en sexy synoniemen zijn.

    Ook termen als doofstom worden in België schaamteloos gebruikt, waarop ik dan steevast antwoordt “ik ben wel doof, maar niet stom”, waarop dan een welgemeend excuus volgt.

    Mijn mooiste scene is die van in de luchthaven in London notabene, waar ik de man aan de balie duidelijk maak dat ik doof ben.
    Waarop hij brutaal naar mijn handbagage wijst en roept “HIER!”.
    Dat was vlak na de beroemde chaos in London wegens plannen tot aanslag met vloeibare stoffen.

    Ik besloot zijn verantwoordelijkheid op mij te nemen en maande hem aan tot kalmte. “Calm down, breeze in, breeze out. I’m deaf. Can I help it?”

    Een sorry en een zucht volgden van zijn kant en ik kreeg alle tijd en kalmte van hem die ik me maar kon wensen. We grapten zelfs wat af. Nooit een behulpzamer bediende gehad.

  3. Prachtig verhaal van Sven. En die verhalen van Martja, ik denk dat heel wat doven vergelijkbare situaties wel kennen. Zo herinner ik me dat er ooit (ik was toen een jaar of 14, denk ik, dus vér voordat ik ook maar iets had geleerd over dovencultuur and so on) een auto naast me stopte. Het raampje aan de passagierskant gaat open, en de aldaar zittende dame brabbelt iets compleet onverstaanbaars. “Wablieft, mevrouw?”. Nogmaals hetzelfde gebrabbel. “Mevrouw, ik ben doof, zou u alstublieft rustig willen praten, dan versta ik u vast wel!”. De dame op de passagierszetel draait zich naar haar compagnon, de lippen bewegen op en neer, maar ik heb er geen idee van wat er gezegd wordt. Opeens kijkt ze terug naar mij, laat haar schoonste glimlach zien, draait het raampje terug dicht terwijl de auto al terug begint te rijden. En ik, ik stond perplex om zoveel onwetendheid.

    En de tweede scène van Martja vind ik helemaal niet zo vreemd: mensen, en zéker kinderen, verbazen zich heel snel over iemands anders-zijn, en ze zijn vaak ook zeer fysiek in hun uitingen daarover. Durft één van ons met de hand op het hart zweren dat hij/zij nooit eens als kind gelachen heeft of heeft staan staren naar een persoon met een opvallend kenmerk, welk dat dan ook was (rood haar? rolstoel? blind? mongolisme?). Wat meer zorgen baart is de onwetendheid van de vader, wier reactie een zeker medelijden lijkt uit te stralen.

    Het is vooral belangrijk wat er met zulke uitingen van onbegrip gebeurt: men kan zoiets bijsturen door bvb in dialoog gaan met dat kind, etc. Een dik jaar geleden zei een kind van 8 me op straat dat ik klonk “als een kip”. Ik heb zeker vijf minuten de slappe lach gehad. En nadien begon ik aan dat kind uit te leggen dat ik doof was, en voila… even later was dat kind weer wat wetenswaardigheden rijker, en hopelijk ook een andere attitude. Het is instinctief des mensen. Het verschil is dat wij cultuur hebben om met dat instinct om te gaan. Dat moet alleen op de juiste manier gebeuren.

  4. Er is genoeg stof om “het leven zoals het is….” te vullen.

    Het zou een interessant lectuur zijn om uit te geven aan een groot publiek…

  5. of wat dacht je van deze scene…
    je zit als horende dochter met je dove ouders op een terras, de ober komt en schuift een briefje onder je neus: gelieve deze zaak te verlaten, u stoort onze andere gasten…
    echt gebeurd dus, maar ik hoop dat ik het nooit nog moet meemaken, want deze keer zal ik zeker en vast veel mondiger zijn!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s